Zapamiętaj mnie
Erozja wodna
Dział: Woda > Fakty o wodzie
Autor: Oliwka Publikacje autora
 9.6 - 3 głosów -
Odsłon: 3767
Komentarzy: 0
Wyślij emailem wybraną publikację Drukuj publikację {PDF=Zapisz jako plik pdf publikację^plugin:content.438}     DODAJ DO ELEFANTA.PL DODAJ DO WYKOP.PL DODAJ DO DIGG STUMBLE IT DODAJ DO REDDIT

Erozja wodna

Erozja jest to proces niszczenia powierzchni Ziemi prze różne czynniki zewnętrzne m.in. wodę połączone z usuwaniem produktów niszczenia. Na erozje wpływa wiele czynników. Najogólniej możemy je podzielić na naturalne i antropogeniczne. Czynniki naturalne to:

klimat - przebieg i skutki erozji zależą od takich czynników klimatycznych, jak: rozkład, wielkość i rodzaj opadów oraz od temperatury. Im trudniejsze będą warunki wzrostu roślin (wyższe temperatury, niedostateczna ilość i niekorzystny rozkład opadów), tym wzrost będzie słabszy, a silniejsze zagrożenie rozmywem. Istotny jest zatem wpływ samej pory roku na natężenie procesów erozyjnych. Spływy letnie przypadające na okres pełnej wegetacji największe zniszczenia czynią tam, gdzie następuje koncentracja wody: na drogach gruntowych biegnących ze spadkiem i w wwozach oraz w korytach potoków i rzek.
Szkodliwość spływu podczas roztopów zależy od ilości wody w śniegu (pośrednio od miąższości śniegu), uwilgotnienia gleby podczas zamarzania i głębokości zamarzania, rozkładu śniegu (większe szkody powoduje spływ z tającej głębokiej zaspy) i wreszcie od przebiegu tajania. Największe szkody czynią spływy roztopowe na uprawianych zboczach.
rzeźba terenu - natężenie erozji jest zależne od spadku i długości zbocza. Im teren jest silniej sfalowany, poprzecinany dolinami, tym spływ wody jest szybszy. Natężenie erozji jest wprost proporcjonalne do spadku i długości zbocza, przy czym wpływ spadku jest większy od wpływu długości zbocza. Rzeźbę terenu można określić jako starą lub młodą. Stara rzeźba jest skutkiem działania procesów rzeźbotwórczych w dawnych epokach geologicznych. Młoda rzeźba odznacza się częstym występowaniem form o ostrych krawędziach i pionowych ścianach, kształtowana jest ona przez silne spływy roztopowe oraz gwałtowne, ulewne deszcze.budowa geologiczna i rodzaj gleby - do cech gleb, które mają największy wpływ na podatność na erozję należą: skład mechaniczny, przepuszczalność, pojemność wodna, żyzność i wreszcie struktura. Do gleb i skał najbardziej podatnych na erozję zalicza się less. Zbudowany jest z drobnych cząstek, które łatwo tracą spoistość pod wpływem wody. Za najbardziej odporne uważa się gleby szkieletowe, górskie, odznaczające się dużą przepuszczalnością. Często jednak o rozmiarach strat erozyjnych decyduje nie tylko podatność gleby na rozmywanie, ale i jej miąższość i sposób użytkowania

Do czynników antropogenicznych zaliczamy:

układ przestrzenny użytków - las i wieloletni użytek zielony najlepiej chronią glebę. Na pola orne należy przeznaczać zbocza o spadkach mniejszych niż 20% i dostatecznie dobrej glebie, czyli miejsca, gdzie nie zagraża zniszczenie gleby wskutek spływów. Trzeba pamiętać, że łatwiej jest erozji przeciwdziałać niż starać się o przywrócenie pierwotnego stanu na zboczu o raz zniszczonej glebie. uprawa podłużna - na zboczach o spadkach większych od ok. 6% konieczny jest właściwy układ pól umożliwiający uprawę poziomą. Na zboczach o spadkach większych niż 10% gleba podczas orki przemieszczana jest przez pług ku dołowi. Najbardziej niebezpieczna, z uwagi na ułatwianie spływu, jest orka z góry w dół zbocza. Z tego powodu nie zaleca się uprawy podłużnej na zboczach o spadku większym niż 20%. Istotne znaczenie ma również dobór roślin uprawnych (od niego zależy osłona, jaką zapewniają glebie rośliny), a także częstotliwość orek i innych zabiegów uprawnych. Wieloletnie rośliny (np., trawy, lucerna) doskonale zabezpiecza przed silnym nawet spływem. Mniej skutecznie chronią glebę rośliny ozime, jak żyto, rzepak; jeszcze mniej zboża jare osłaniające tylko przed spływem letnim. Szczególne zagrożenie stwarza uprawa roślin, które w okresie silnych opadów nie osłaniają należycie gleby, np. ziemniaki, buraki, tytoń, kukurydza.układ dróg i inne czynniki - jeśli drogi kierują wodę na pole lub do wąwozu, to skoncentrowany spływ szybko dokona zniszczeń. Duże zagrożenie na terenach lessowych stanowią nie umocnione wadliwie wytyczone drogi polne. Do szkodliwych poczynań człowieka należy kopanie rowów odwadniające łąki śródpolne ze zbyt dużym spadkiem. Rowy takie ulegają rozmyciu. Oprócz powyższych, istnieje jeszcze szereg innych przyczyn występowania czy wzrostu natężenia erozji, chociażby niekontrolowana turystyka czy budowa drogi lub linii kolejowej w wykopie, który przecina zbocze. Może to całkowicie zmienić krążenie wód podziemnych i powierzchniowych, naruszyć stan równowagi i spowodować nieprzewidziane skutki ujemne.

Najprostszą formą erozji wodnej jest erozja deszczowa. Pierwszym i zasadniczym etapem powstania i rozwoju erozji wodnej jest zniszczenie naturalnej roślinności. Gleba zostaje odkryta i wystawiona na bezpośrednie działanie słońca, mroźnego suchego wiatru lub deszczu. Silny deszcz niszczy naturalna strukturę gleby. Zostają rozbite agregaty zbudowane z pylastych cząstek, wskutek rozbryzgu następuje odspojenie tych cząstek i zmieszanie z wodą. Drobne cząstki zatykają większe pory w glebie i zmniejszają jej przepuszczalność. Nawet przy niedużym spadku terenu rozpoczyna się powierzchniowy spływ wody. Przy silniejszym spływie woda unosi już nie tylko drobne zawieszone cząstki, ale także odspojone, rozbite grudki gleby. Działanie spływającej wody może być różne. Dlatego też wydzielono erozję powierzchniową, liniową (żłobinową i wąwozową), rzeczną, podziemną oraz ruchy masowe, współdziałające w procesie niszczenia gleby.

Zobacz także

EROZJA LINIOWA- zachodzi przy skoncentrowanym spływie wody. Woda rozmywa żłobiny, które mogą przekształcić się w wąwozy. Można ją podzielić na:

a) erozja żłobinową - przyczyny koncentracji wody, która rozmywa żłobinę może być różna. Ukośnie biegnąca do spadku zbocza bruzda, koleina pozostawiona przez ciągnik jesienią lub nierówności powierzchni. Prędkość wody płynącej żłobiną jest znacznie większa niż wody płynącej po powierzchni. Czasem może się odbywać również spływ podziemny, np. po podeszwie podłużnej. Cienki strop kanalika szybciej się zapada i powstaje głęboka bruzda.b) erozja wąwozowa - najczęściej przekształcenie się głębokiej żłobiny czy drogi gruntowej w wąwóz odbywa się podczas silnego deszczu letniego. W rozwoju wąwozów szczególną rolę odgrywają progi erozyjne, których następstwem są tzw. kotły. Obniżanie się dna i podcinanie ścian powoduje dalszy rozwój wąwozu.

EROZJA RZECZNA- jest najbardziej rozpowszechniona; spowodowana jest przez wody płynące. Woda płynąca, gdziekolwiek się pojawi na powierzchni Ziemi, zostawia swoje piętno, powoli zmienia oblicze lądów. Stale płynące wody strumieni i rzek są istotnym czynnikiem kształtującym rzeźbę, szczególnie w klimacie wilgotnym. Rzeźbotwórcza działalność rzek polega na erozji (wgłębnej, bocznej i wstecznej), transporcie i akumulacji materiału niesionego przez rzekę. Końcowym efektem działalności rzeki są doliny rzeczne, rozcinające uprzednio powstałe formy terenu i usłane materiałem niesionym przez rzekę.

Na przebieg i kształt doliny istotnie wpływa ukształtowanie powierzchni i budowa geologiczna. Doliny rzeczne przedstawiają wielkie bogactwo form i kształtów, są istotnym elementem urozmaicającym krajobraz. W obszarach górskich i wyżynnych, rozcinając struktury tektoniczne, podkreślają rzeźbę. Tworzą też malownicze kaniony (Kanion Kolorado) czy przełomy, jak np. w Polsce przełom Dunajca przez Pieniny. Na przedpolu gór wypełniają swymi osadami obniżenia przedgórskie, czasem zatoki morskie. Na nizinach osady akumulacji rzecznej tworzą niekiedy wielkie równiny napływowe, jak np. Nizina Amazonki, a także delty. Przebieg procesów rzeźbotwórczych zmienia się z biegiem rzeki – w miarę jak zmienia się spadek i ilość niesionej wody.

W górach rzeki, pokonując duże różnice wysokości, osiągają znaczne prędkości, a energia ich wód jest wielka. Żłobią podłoże skalne niesionym materiałem – zachodzi erozja wgłębna, prowadząca do pogłębienia doliny. W górach doliny rzeczne o dużym spadku często mają v-kształtny profil poprzeczny, a koryto rzeki zajmuje w nich całe dno. Czasem dolina ma charakter jaru. Erozja wgłębna szybciej postępuje w skałach luźnych, miękkich niż w litych twardych. Skały odporne na erozję tworzą progi w dnie, a na rzece powstają bystrza lub wodospady. Rzeka dążąc do wyrównania spadku pokonuje progi również drogą erozji wstecznej. Progi od góry rozcinane są przez rzekę, a od dołu podcinane przez opadający z wielką energią wodospad. Podcięte fragmenty progu obrywają się i próg się cofa. Erozja wsteczna rozwija się także wokół źródeł, co czasem prowadzi do kaptażu. Efekty erozji w czasie wezbrań wzrastają wielokrotnie. Wzrasta też ilość transportowanego materiał i jego rozmiary. W czasie transportu grubszy materiał naniesiony przez rzekę jest stale obtaczany, a ostrokrawędziste głazy i żwiry zmieniają się w otoczaki. Na przedpolu gór, gdzie maleje spadek rzeki, ten grubszy materiał jest osadzany. Drobniejszy rzeka unosi dalej.

W środkowym biegu, na obszarach równinnych, spadek rzeki maleje. Wzrasta ilość niesionej przez rzekę wody, wraz z dopływami, które przyjmuje rzeka. Przeważa wtedy działalność transportująca nad erozją wgłębną. Doliny na ogół stają się płytsze i szersze. Tam, gdzie rzeka płynie zakolami, przerzucając nurt z jednego brzegu koryta na drugi, występuje erozja boczna. Wklęsły brzeg podcinany przez nurt cofa się, a rzeka przesuwa się w bok. Jednoczenie w przeciwległej wypukłej i płytszej części koryta osadza się materiał, koryto wypełnia się aluwiami. Proces ten, który szczególnie szybko postępuje w utworach luźnych, prowadzi do poszerzania dna doliny. W środkowym i dolnym biegu wody powodziowe, rozlewają się szeroko po dnie doliny, gdzie pozostawiają osady zwane namułami rzecznymi. Nadbudowują one równinę nadrzeczną – taras zalewowy. W czasie powodzi rzeka często zmienia swoje położenie w dnie doliny, żłobią koryto w innym miejscu. Opuszczone fragmenty zakoli zamieniają się w starorzecza.


Strony
[1] 2
Najnowsze dokumenty Subskrybuj kanał Prawo
Pobieranie aktów prawnych możliwe jest jedynie dla zarejestrowanych użytkowników
Ostatnio dodane artykuły
12.2.14 09:39 Lider Ekologii 2014
Półtora miliona złotych otrzymają w tym roku zachodniopomorscy liderzy ekologii. Rusza trzecia edycja konkursu organizowanego przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Szczecinie.
1.12.13 04:35 Podsumowanie POIiŚ
Sfinansowanie projektu przy udziale środków unijnych jest procesem dość trudnym i skomplikowanym chociażby ze względu na to, że trzeba spełnić szereg kryteriów aby otrzymać dofinansowanie. Sama realizacja przedsięwzięcia również wymaga przestrzegania warunków umowy i wytycznych wynikających z licznych rozporządzeń unijnych. Zatem pojawia się pytanie: czy warto? Oczywiście, że warto, bo dla każdego podmiotu nie ma lepszego źródła finansowania niż dotacja unijna. Ponadto Beneficjenci, którzy sięgnęli po te środki wiedzą , że Fundusz jako Instytucja Wdrażająca dysponuje doświadczoną kadrą, która wspiera Beneficjentów nie tylko merytorycznie, ale również proponuje różnego rodzaju rozwiązania pozwalające na ustalenie korzystnego montażu finansowego dla planowanej inwestycji. Kładziemy duży nacisk na budowanie relacji z naszymi Beneficjentami, bo mamy do osiągnięcia wspólny cel – chronić nasze środowisko dla przyszłych pokoleń.
1.12.13 04:34 Gospodarka odpadami w województwie zachodniopomorskim – rozwiązania systemowe
Fundusz finansuje działania beneficjentów, które zmierzają do zminimalizowania ilości składowanych odpadów oraz odzyskiwania i przetwarzania surowców wtórnych. Dużego znaczenia nabierają również przedsięwzięcia związane z zapobieganiem powstawaniu odpadów i likwidacją nieefektywnych składowisk.
1.12.13 04:31 Nowa perspektywa finansowa UE 2014-2020. Wyzwania dla ekologii i ochrony środowiska.
Środki z funduszy europejskich na lata 2014-2020 będą odgrywać – podobnie jak w obecnej perspektywie finansowej UE 2007-2013 - kluczową rolę we wspieraniu ochrony środowiska w Polsce. Dotyczy to zarówno środków Funduszu Spójności w ramach programu krajowego, jak i środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego - w ramach innych programów krajowych oraz regionalnych.
26.10.13 11:40 Koszalin ma zbiornik retencyjny na Dzierżęcince
Zbiornik retencyjny na rzece Dzierżęcince w Koszalinie zapełniony. Ochroni on mieszkańców Koszalina i ich mienie przed podtopieniami. W niedalekiej przyszłości będzie też miejscem rekreacji i wypoczynku. Inwestycję w 80 procentach sfinansował WFOŚiGW w Szczecinie.
26.10.13 11:31 Rozmowa ze Stanisławem Gawłowskim, sekretarzem stanu w Ministerstwie Środowiska
CZARNEGO SCENARIUSZA W WYPEŁNIANIU UNIJNYCH ZOBOWIĄZAŃ NIE BĘDZIE Mimo ogromnych nakładów finansowych i wielu nowych inwestycji Polska nadal ma ogromne potrzeby do zrealizowania w gospodarce wodno-ściekowej...
28.7.13 02:06 Współpraca WFOSiGW w Szczecinie w okresie ostatnich dwudziestu lat.
Rok 2013 jest już dwudziestym rokiem współpracy WFOŚiGW w Szczecinie z BOŚ SA w zakresie udzielania kredytów inwestycyjnych na przedsięwzięcia proekologiczne z dopłatami do odsetek ze naszej strony. Umowę o współpracy z BOŚ S.A. podpisaliśmy 24.09.1993 roku. W okresie współpracy wspólnie udzieliliśmy niemal 2,5 tysiąca kredytów, o wartości prawie 120 mln. zł., przy naszych dopłatach na poziomie 8,8 mln. zł. Współpraca ta nabrała „rumieńców” w ostatnich czterech latach. Zawarliśmy w tym okresie 1160 umów (a więc niemal połowę z dwudziestolecia) o wartości 91,5 mln.zł. Nasze dopłaty w tym okresie wyniosły7,1 miliona złotych - 80% wartości naszych dopłat w cztery lata! Równie korzystnie wygląda nasza współpraca z BOŚ na tle innych Funduszów. Efekty obrazuje poniższa tabela.
28.7.13 01:50 17 milionów z Unii na gospodarkę wodno – ściekową w regionie
17 mln zł z funduszy europejskich trafi do Kamienia Pomorskiego i Łobza na inwestycje związane z gospodarką wodno-ściekową. Koszt całkowity tych inwestycji przekroczy 35 mln zł. To wynik kolejnych umów podpisanych przez Prezesa Funduszu i Beneficjentów. Współfinansowane przez Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko zadania to „Rozbudowa i modernizacja systemu odprowadzania ścieków w aglomeracji Kamień Pomorski – etap I” oraz „Modernizacja i rozbudowa oczyszczalni ścieków w Łobzie”.
28.7.13 01:40 KOLEJNY ROK WSPÓŁPRACY Z BANKAMI SPÓŁDZIELCZYMI
Rozpoczęliśmy trzeci rok współpracy z Bankami Spółdzielczymi w programie dofinansowana przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Szczecinie, osób fizycznych realizujących wybrane zadania w zakresie gospodarki wodno –ściekowej. Fundusz dokonuje częściowej spłaty kapitału kredytu zaciągniętego w Bankach Spółdzielczych z którymi współpracujemy. W 2011 roku podpisaliśmy umowy z Bałtyckim Bankiem Spółdzielczym w Darłowie, Bankiem Spółdzielczym w Wolinie, Gospodarczym Bankiem Spółdzielczym w Barlinku oraz Bankiem Spółdzielczym w Gryficach.
28.7.13 01:35 20-lecie funduszu POIiŚ
WFOŚiGW w Szczecinie wspiera inwestycje związane z ochroną środowiska już od 20 lat. Przekazujemy środki krajowe Beneficjentom, którzy aktywnie o nie zabiegają i cieszymy się z osiągniętych efektów ekologicznych. W społeczeństwie rośnie świadomość konieczności poszanowania zasobów naturalnych i dzięki temu coraz częściej kreujemy postawy proekologiczne, które mają wpływ na naszą przyszłość.
28.7.13 01:31 Rozmowa ze Stanisławem Gawłowskim, Sekretarzem Stanu w Ministerstwie Środowiska
Zanim szerzej zajmiemy się omówieniem przedsięwzięć realizowanych na rzecz ochrony przyrody i środowiska w województwie zachodniopomorskim, może zapytam o rolę Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska w określaniu kierunków inwestowania w tym obszarze?
28.7.13 01:26 20-lecie Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Szczecinie
W roku 2013 mija 20 lat od utworzenia wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Ten unikalny w skali światowej system ochrony środowiska już dwie dekady skutecznie wspiera proekologiczne inicjatywy, których efektem jest zarówno mierzalna poprawa jakości naszego otoczenia, jak i zauważalny wzrost pożądanych postaw społecznych podyktowanych coraz bardziej świadomą troską o przyrodę. Istotną częścią tego systemu w północno-zachodniej Polsce jest Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Szczecinie.
Ważne informacje: pliki cookies . ochrona prywatności . reklama . regulamin . współpraca
Nasze pozostale serwisy: woda.org.pl . odpady.org.pl . energia.org.pl
Nasz adres: ul.Przyszłości 31/2, 70-893 Szczecin, biuro@zieloni.com.pl, tel.888 285 285